Poeta z Odense
Hans Christian Andersen urodził się 2 kwietnia 1805 roku w skromnym domu ubogiej rodziny w Odense na wyspie Fionia. Ojciec był szewcem, matka praczką, a chłopiec dorastał w biedzie. Mimo to stał się jednym z największych nazwisk literatury światowej. Gdy zmarł w Kopenhadze 4 sierpnia 1875 roku, jego baśnie były już przetłumaczone na niezliczone języki; dziś istnieją w ponad 150 językach – tylko Biblia przetłumaczona jest na więcej.
Andersen pisał powieści, relacje z podróży i sztuki teatralne, ale to baśnie uczyniły go nieśmiertelnym. Mają prosty, ustny ton, przenikliwy portret ludzkiej natury i podwójne dno, w którym zarówno dzieci, jak i dorośli odnajdują własną warstwę znaczeń.
Nieśmiertelne baśnie
Baśnie Andersena należą do najbardziej ukochanych opowieści wszech czasów. Do najsłynniejszych należą:
- Mała Syrenka (1837) – o syrenie, która poświęca wszystko dla miłości
- Brzydkie Kaczątko (1843) – o przemianie z odrzuconego w pięknego łabędzia
- Calineczka (1835) – o maleńkiej dziewczynce nie większej niż kciuk
- Nowe Szaty Cesarza (1837) – o próżności i dziecku, które mówi prawdę
- Dziewczynka z Zapałkami (1845) – wzruszająca opowieść wigilijna
- Królowa Śniegu (1844) – wielka baśń o Kaju i Gerdzie
Opowieści te były przekazywane, ekranizowane i reinterpretowane przez pokolenia, ostatnio przez Disneya, którego animacje czerpią wprost z wyobraźni Andersena.
Muzeum w Odense
W 2021 roku Dom Hansa Christiana Andersena w Odense otwarto w zupełnie nowej postaci. Japońska pracownia gwiazdorskiego architekta Kengo Kumy zaprojektowała labiryntowe, częściowo podziemne muzeum, w którym ogrody, koła i wygięte ściany odzwierciedlają świat baśni. Wchodzi się tu do wszechświata poety, zamiast jedynie oglądać przedmioty za szkłem. Muzeum stało się jedną z największych atrakcji Fionii.
Tuż obok stoi Dom Dzieciństwa Andersena, mały dom o konstrukcji szachulcowej, w którym rodzina mieszkała od 1807 roku. Z niskimi sufitami i skromnymi izbami daje przejmujący wgląd w biedę, z której wyrósł poeta.
Mała Syrenka w Kopenhadze
Żaden symbol Danii nie jest bardziej znany niż Mała Syrenka (Den Lille Havfrue), brązowy posąg na kamieniu przy Langelinie w kopenhaskim porcie. Stworzył go rzeźbiarz Edvard Eriksen, a odsłonięto go w 1913 roku na zamówienie piwowara Carla Jacobsena, którego zachwycił balet oparty na baśni Andersena. Skromna, melancholijna postać wpatrzona w wodę przyciąga co roku miliony zwiedzających i stała się jednym z najczęściej fotografowanych pomników świata.
Baśniowe zamki
Zamki Danii dopełniają baśniowego obrazu. Na Fionii Zamek Egeskov wznosi się pośrodku jeziora – najlepiej zachowana wodna warownia Europy, wzniesiona w 1554 roku. Z wieżami, iglicami i zadbanymi ogrodami wygląda jak żywcem wyjęty z opowieści Andersena.
Na Zelandii stoi wspaniały Zamek Frederiksborg w Hillerød, zbudowany w stylu renesansowym za panowania Christiana IV na początku XVII wieku. Dziś mieści Muzeum Historii Narodowej, a jego wieże odbijające się w zamkowym jeziorze należą do najpiękniejszych w północnej Europie.
Śladami Andersena
Podróżować śladami Hansa Christiana Andersena to podróżować przez samą duszę Danii. Od brukowanych uliczek Odense, przez wieże baśniowych zamków, po kamień syrenki w porcie – wszędzie spotyka się wyobraźnię, która wyniosła syna ubogiego szewca do światowej sławy. Dziedzictwo Andersena żyje dalej – nie tylko w książkach, lecz w obrazie Danii jako krainy baśni samej w sobie.